Sugar Price Hike: 8 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ દેશભરમાં પ્રકાશનું પર્વ દિવાળી ઉજવાનાર છે, પરંતુ આ મહાપર્વના ગણતરીના દિવસો પહેલાં જ સામાન્ય નાગરિકો અને ગૃહિણીઓના રસોડાના બજેટ પર મોંઘવારીનો વધુ એક મોટો ડામ પડ્યો છે. તહેવારોની મોસમમાં મીઠાઈ અને વાનગીઓ બનાવવા માટે સૌથી વધુ વપરાતી ખાંડના ભાવોમાં અચાનક મોટો ઉછાળો નોંધાયો છે. છેલ્લા એક જ મહિનામાં ખાંડના ભાવમાં પ્રતિ કિલોએ ₹4 થી વધુનો વધારો ઝીંકાયો છે, જેના પરિણામે દેશના અનેક છૂટક બજારોમાં ખાંડનો ભાવ ₹65 થી ₹70 પ્રતિ કિલોના સ્તર સુધી પહોંચી ગયો છે. તહેવારો ટાણે વધી રહેલી વ્યાપક માગ અને બજારમાં પૂરતો પુરવઠો ન હોવાના કારણે ભાવ સતત ઊંચકાઈ રહ્યા છે.
છૂટક અને જથ્થાબંધ બજારમાં સતત ઉછાળો
કેન્દ્રીય ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, હાલ દેશમાં ખાંડનો સરેરાશ છૂટક ભાવ વધીને ₹59.50 પ્રતિ કિલો થઈ ગયો છે. બીજી તરફ, જથ્થાબંધ (હોલસેલ) બજારમાં ખાંડનો સરેરાશ ભાવ ₹55.40 પ્રતિ કિલો નોંધાયો છે. બજારના નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, દિવાળીના તહેવાર સુધીમાં સ્થાનિક કરિયાણાની દુકાનોમાં પ્રીમિયમ ક્વોલિટીની ખાંડના ભાવ ₹70 સુધી પહોંચી જાય તેવી પૂરી સંભાવના છે, જે મધ્યમવર્ગીય પરિવારો માટે ભારે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
એક વર્ષમાં ખાંડ ₹12 થી ₹13 મોંઘી થઈ
જો વાર્ષિક ધોરણે સરખામણી કરવામાં આવે તો સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર ખાંડના કારણે મોટો બોજ પડ્યો છે. બરાબર એક વર્ષ અગાઉ છૂટક બજારમાં ખાંડનો સરેરાશ ભાવ ₹46.50 પ્રતિ કિલો હતો, જે હવે વધીને ₹59.50 થયો છે. આ જ રીતે જથ્થાબંધ બજારમાં અગાઉ ₹43.23 પ્રતિ કિલોનો દર હતો. આમ, એક વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં જ ખાંડની કિંમતોમાં ₹12 થી ₹13 પ્રતિ કિલોનો મોટો વધારો નોંધાયો છે.
દેશના મેટ્રો શહેરોમાં ખાંડના ભાવની સ્થિતિ
તાજેતરના ડેટા મુજબ દેશના મુખ્ય મહાનગરોમાં ખાંડના ભાવોમાં નોંધપાત્ર ભિન્નતા જોવા મળી છે. સૌથી મોંઘી ખાંડ કોલકાતામાં ₹65 પ્રતિ કિલો વેચાઈ રહી છે. એક વર્ષ અગાઉ અહીં ભાવ ₹50 હતો દિલ્હી: દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં ખાંડ ₹64 પ્રતિ કિલો પહોંચી છે, જે ગત વર્ષે ₹46 હતી. આર્થિક પાટનગર મુંબઈમાં ખાંડનો ભાવ ₹61 પ્રતિ કિલો નોંધાયો છે, જે ગત વર્ષે ₹45 હતો.
ભાવ વધારા પાછળનાં મુખ્ય પરિબળો
ખાંડના ભાવમાં આવેલા આ તીવ્ર ઉછાળા પાછળ સ્થાનિક તેમજ વૈશ્વિક પરિબળો જવાબદાર છે.
શેરડીનું ઓછું ઉત્પાદન: ચાલુ વર્ષે શેરડીના પાકને હવામાનની પ્રતિકૂળતા અને રોગચાળાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો, જેના કારણે ગત સીઝનની તુલનામાં શેરડીનું કુલ ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે ઘટ્યું છે.
તહેવારોની પ્રચંડ માગ: દિવાળી અને બેસતા વર્ષના તહેવારોમાં મીઠાઈઓ, ચોકલેટ્સ અને ફરસાણ બનાવવા માટે હલવાઈઓ તેમજ ઘરોમાં ખાંડનો વપરાશ અનેકગણો વધી જાય છે.
સંગ્રહખોરી: કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા તહેવારોમાં વધુ નફો કમાવવાના હેતુથી મોટા પાયે સ્ટોક જમા કરી લેવામાં આવતાં બજારમાં કૃત્રિમ અછત સર્જાઈ છે.
વૈશ્વિક કટોકટી: મધ્યપૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે અને વૈશ્વિક બજારમાં ખાંડની ઉપલબ્ધતા ઘટતાં સ્થાનિક બજાર પર તેની સીધી પ્રતિકૂળ અસર પડી છે.
સરકારના તમામ અંકુશના પગલાં બેઅસર
ભાવવધારા પર નિયંત્રણ મેળવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે ખાંડના મોટા વેપારીઓ માટે સ્ટોક મર્યાદા (સ્ટોક લિમિટ) નક્કી કરી હતી. આ ઉપરાંત સ્થાનિક બજારમાં ઉપલબ્ધતા વધારવા માટે આયાતની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી અને ખાંડ મિલોમાં શેરડીનું પિલાણ સમય કરતાં વહેલું શરૂ કરાવવામાં આવ્યું હતું. આમ છતાં, બજારમાં સપ્લાય કરતાં માગનું પલ્લું એટલું ભારે રહ્યું છે કે સરકારના તમામ વહીવટી પગલાં ટૂંકા પડ્યા છે અને ખાંડની કિંમતો સતત વધતી રહી છે. પરિણામે, આ દિવાળીએ સામાન્ય જનતા માટે મોં મોંઘું કરીને જ મીઠાઈઓ આરોગવી પડશે.